Üniversitemiz Astronomi ve Uzay Bilimleri Gözlemevi Uygulama ve Araştırma Merkezi (UZAYBİMER), 2025 yılının en dikkat çekici gök cisimlerinden biri olan C/2025 A6 (Lemmon) kuyrukluyıldızını, merkez envanterindeki teleskop ve kameraları kullanarak 08. 11. 2025 tarihinde başarıyla görüntüledi.

Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü öğretim elemanlarımızdan Dr. Öğr. Gör. Mustafa Kürşad Yıldız, Dr. Cenk Kayhan, Öğr. Gör. Özgün Arslan ve Erciyes Üniversitesi lisans öğrencisi Emin Yapsu tarafından yürütülen çalışmada; Mount Lemmon Gözlemevi tarafından yılın başlarında keşfedilen kuyrukluyıldız, yüksek çözünürlüklü olarak kayıt altına alındı.

C/2025 A6 (Lemmon) kuyrukluyıldızı, dış merkezliği 0.9956 olan oldukça basık ve uzun periyotlu eliptik bir yörünge yapısına sahiptir. Yörünge periyodu yaklaşık 1328 yıl olarak hesaplanan gök cismi, 143.66 derece’lik yüksek yörünge eğikliği sebebiyle gezegenlerin dönüş yönünün tersine (retrograd) hareket etmektedir.

Lemmon, Güneş’e en yakın konumu olan günberi noktasına (perihelion) 8 Kasım 2025 tarihinde ulaşmış ve bu geçiş sırasında Güneş’e 0.53 Astronomik Birim (AB) (~ 79 milyon km) mesafeye kadar yaklaşmıştır [1].

C/2025 A6 (Lemmon), günberi (perihelion) geçişi sırasında artan güneş radyasyonu ve rüzgârı sebebiyle, "Tip I" (İyon/Gaz) ve "Tip II" (Toz) olarak sınıflandırılan karakteristik çift kuyruk yapısını belirgin bir şekilde sergilemektedir. Bu yapıların oluşumu ve yönelimleri, manyeto hidrodinamik (MHD) kuvvetler ve radyasyon basıncı arasındaki etkileşimle açıklanmaktadır [2].

İyon (Plazma) Kuyruğu: Manyetik Etkileşim ve Floresans Görüntülerde mavi renkte, ince ve doğrusal bir yapıda izlenen iyon kuyruğu, çekirdekten süblimleşen buz materyalin (H₂O, CO, CO₂, vb.) güneşten gelen ultraviyole (UV) ışınımı ile foto-iyonizasyona uğraması sonucu oluşur [2]. Sarımsı-beyaz renkte, daha geniş ve kavisli görülen toz kuyruğu, çekirdek yüzeyindeki gaz çıkışlarıyla birlikte uzaya sürüklenen mikroskobik silikat ve karbon kom pozisyonlu toz taneciklerinden oluşur [3].

Gözlem Tekniği: Elde edilen görüntülerdeki  her bir renk, 30 saniyelik pozlarla alınan 38 görüntünün üst üste bindirilmesiyle oluşturulmuştur. Daha sonra renklendirme için görüntüler dört set halinde luminace kırmızı, yeşil ve mavi renkleri temsil edecek şekilde birleştirilmiştir. Görüntülerin (Şekil 1 ve Şekil 2) oluşturulmasında iki farklı yöntem kullanılmıştır. İlk yöntem, farklı pozlarda yer alan arka plan yıldızlarının odaklanması ve üst üste getirilmesi ile elde edilmiştir (Şekil 1). Bu görüntü kuyruklu yıldızın hareketini net bir şekilde anlamamız için yardımcı olmaktadır. İkinci yöntemde ise her bir pozdaki kuyruklu yıldızın merkezi üst üste gelecek şekilde istifleme işlemi yapılmıştır (Şekil 2). İkinci yöntem ile elde edilen görüntüde görülen üç renkli kayan yıldız yapıları Dünya’nın kendi etrafında dönüşünden kaynaklanmaktadır. Bu görüntü ise kuyuklu yıldızın yapısı daha net anlamamızı sağlamaktadır

Gözlem Donanımı ve ve Analiz Detayları: Gözlemler, Meade 6” (15.25 cm) LT katadioptrik Schmidt–Cassegrain optik optik teleskobu ve ZWO ASI 1600 GT marka modelli monokromatik CMOS kameraya ile gerçekleştirilmiştir.

Veri kalibrasyonu ve çekim parametreleri aşağıdadır:

•Çekim Detayları: Her biri 30 saniye poz süresine sahip 38 adet "Light" karesi Luminance, Kırmızı (R), Yeşil (G) ve Mavi (LRGB ) filtre setleri için tekrarlanmıştır (Toplam poz süresi 19 x 4 = 76 dk). 

• Kalibrasyon: Gürültü giderme amacıyla 10 adet "Dark" (Karanlık) ve 10 adet "Bias" (Hata) karesi kullanılmıştır.

• Sensör Ayarları: -15°C sensör soğutma, Gain: 180 (Yaklaşık ISO 800 eşdeğeri).

• Yazılım ve Analiz: Görüntü edinimi ASI Studio ile sağlanmış; ön işleme, kalibrasyon ve istifleme süreçlerinde AstroPixel Processor (APP) ve PixInsight kullanılmıştır. Son renk dengesi ve kozmetik düzeltmeler Adobe Photoshop ile yapılırken, bilimsel analiz ve görselleştirme için DS9 yazılımından faydalanılmıştır. 

Şekil 1 : 08. 11. 2025 tarihinde UZAYBİMER kampüsünden çekilen C/2025 A6 (Lemmon) kuyrukluyıldızının işlemiş görüntüsü. Bu görüntüde arka planda yer alan yıldızlar merkezlenerek bir istifleme işlemi yapılmıştır.

Şekil 2:  08. 11. 2025 tarihinde UZAYBİMER kampüsünden çekilen C/2025 A6 (Lemmon) kuyrukluyıldızının işlemiş görüntüsü. Bu görüntü elde edilirken yapılan istifleme işleminde kuyruklu yıldız merkeze alınmıştır.08. 11. 2025 tarihinde UZAYBİMER kampüsünden çekilen C/2025 A6 (Lemmon) kuyrukluyıldızının işlemiş görüntüsü.

Şekil 3:  C/2025 A6 (Lemmon) kuyrukluyıldızının, Güneş’e en yakın konumu olan günberi (perihelion) noktasına ulaştığı 8 Kasım 2025 tarihindeki Güneş Sistemi içindeki konumu. Görselde mor hat ile belirtilen yörünge izi, cismin ekliptik düzleme (gezegenlerin dolandığı düzlem) göre 143.7°'lik yüksek eğikliğini ve retrograd (ters yönlü) hareketini temsil etmektedir. Bu tarihte cisim Güneş'e yaklaşık 0.53 AU mesafede bulunmuş ve maksimum yüzey aktivitesine (gaz/toz çıkışı) ulaşmıştır.

REFERANSLAR:

1. https://theskylive.com/c2025a6-info

2. Carroll, Bradley W., and Dale A. Ostlie. An introduction to modern astrophysics. Cambridge University Press, 2017.

3. Greenberg, J. Mayo. "Cosmic dust and our origins." Surface Science 500.1-3 (2002): 793-822.